خبرگزاری آریا- کوه آتشفشانی دماوند از سوی اتحادیه بین‌المللی علوم زمین (IUGS) به‌عنوان یکی از سایت‌های برتر میراث زمین‌شناختی جهان معرفی شد.
به‌گزارش خبرنگارآریا درساری، انتخاب کوه دماوند روز پنجشنبه 15 آبان 1405 (6 نوامبر 2026) در رویداد میراث زمین‌شناختی IUGS در شهر لوله، در منطقه آلگاروه پرتغال، اعلام شد. این رویداد به میزبانی ژئوپارک جهانی یونسکوی آلگارونسیس برگزار شد.
دکتر علیرضا امری‌کاظمی، رئیس شبکه ژئوپارک‌های جهانی یونسکوی ایران و نایب‌رئیس کمیته ملی علوم زمین و ژئوپارک‌های کمیسیون ملی یونسکو، با اعلام این خبر گفت: پرونده دماوند را به همراه دکتر جمشید حسن‌زاده از کالج گلندیل کالیفرنیا تهیه کردیم و سال گذشته به IUGS ارسال شد. پس از ارائه مدارک به داوران و دفاع از پرونده، دماوند در رویداد 15 آبان به‌عنوان سایت برگزیده جهانی معرفی شد.
اوبا اشاره به اهمیت علمی کوه دماوند اظهار کرد: دماوند با ارتفاع 5610 متر، بلندترین قله خاورمیانه و بزرگ‌ترین آتشفشان چینه‌ای شناخته‌شده است که در میانه یک قاره شکل گرفته است. این آتشفشان حدود یک میلیون و 800 هزار سال فعالیت داشته و جوان‌ترین فوران‌های آن به حدود 7300 سال پیش بازمی‌گردد.
امری‌کاظمی افزود: پهنای این آتشفشان 25 کیلومتر است و توالی کامل فوران‌های آن حفظ شده است. یکی از ویژگی‌های کم‌نظیر دماوند، فعالیت دوباره آن پس از حدود 200 هزار سال توقف و شکل‌گیری مخروطی تازه در جنوب‌غربی دهانه قدیمی است. دماوند از این نظر آزمایشگاهی طبیعی برای شناخت آتشفشان‌های درون‌صفحه‌ای و مخاطرات آتشفشانی به شمار می‌رود.
رئیس شبکه ژئوپارک‌های جهانی یونسکوی ایران همچنین به ارزش فرهنگی دماوند اشاره کرد و گفت: دماوند تنها یک پدیده زمین‌شناختی نیست، بلکه در شاهنامه فردوسی نیز جایگاه ویژه‌ای دارد و داستان‌هایی مانند به بند کشیدن ضحاک در این کوه روایت شده است. شاهنامه در فهرست حافظه جهانی یونسکو ثبت شده و IUGS نیز در توصیف رسمی دماوند به پیوند میان زمین‌شناسی و فرهنگ ایرانی اشاره کرده است.
برنامه سایت‌های میراث زمین‌شناختی IUGS در سال 2022 آغاز شد. نخستین فهرست یکصد سایت در همان سال در زومایای اسپانیا و دومین فهرست در سال 2024 در بوسان کره جنوبی اعلام شد. تاکنون بیش از هزار متخصص از 90 کشور و 20 سازمان بین‌المللی در معرفی، داوری و انتخاب این سایت‌ها مشارکت داشته‌اند.
یکصد سایت سوم میراث زمین‌شناختی در 47 کشور قرار دارند و کوه فوجی در ژاپن، آبدره‌های نروژ، گسل سن‌آندریاس در آمریکا و کوه آکونکاگوا در آرژانتین از دیگر سایت‌های منتخب این دوره هستند. گرند کنیون، کلیمانجارو و اورست نیز در دوره‌های پیشین در این فهرست قرار گرفته‌اند.
امری‌کاظمی در پایان تأکید کرد: این انتخاب دماوند را در کنار مهم‌ترین مکان‌های زمین‌شناختی جهان قرار می‌دهد، اما این عنوان به‌تنهایی ضامن حفاظت از آن نیست؛ بلکه می‌تواند توجه بیشتری را به ضرورت حفاظت از این کوه و استفاده آموزشی از ظرفیت‌های آن جلب کند.