در طلاق توافقی باید نسبت به چه چیزهایی توافق کرد؟

طلاق توافقی بر پایه اراده مشترک طرفین برای پایان دادن به زندگی زناشویی بنا شده است؛ اما دادگاه بدون تعیین تکلیف حقوق قانونی زوجین گواهی عدم امکان سازش صادر نمی‌کند. قانون حمایت خانواده مصوب 1391 قاضی را مکلف کرده است که پیش از صدور رأی طلاق، وضعیت کلیه مطالبات مالی میان زن و مرد و امور مربوط به فرزندان را مستند سازد. توافقات در طلاق توافقی اگر به شکل دقیق و خالی از تعابیر مبهم نوشته شوند، از شکل‌گیری اختلافات دامنه‌دار بعد از جدایی جلوگیری می‌کنند و پرونده را در سریع‌ترین زمان به سرانجام می‌رسانند.

در طلاق توافقی چه موضوعاتی باید تعیین تکلیف شوند؟

ماده 29 قانون حمایت خانواده دادگاه را موظف می‌کند که در دادنامه طلاق، تکلیف تک‌تک تعهدات مالی و تکالیف خانوادگی را مشخص کند. این تکالیف و توافقات در طلاق توافقی در دو دسته کلی قرار می‌گیرند: مطالبات مالی زوجین شامل:

•  مهریه
• نفقات معوقه و دوران عده
•  اجرت‌المثل ایام زوجیت و استرداد جهیزیه

 و مسائل غیرمالی که تمرکز اصلی آن بر سرنوشت فرزندان مشترک یعنی حضانت، مخارج زندگی و زمان‌بندی ملاقات طفل است.

عدم توافق روی حتی یکی از این بندها به معنای توقف رسیدگی توافقی است؛ در چنین حالتی دادرسی وارد روند طولانی پرونده‌های طلاق یک‌طرفه می‌شود.

توافق درباره مهریه؛ میزان پرداخت، بخشش و زمان‌بندی

مهریه حق مالی زن است و مطابق ماده 1082 قانون مدنی، به محض وقوع عقد در مالکیت او قرار می‌گیرد. در فرایند طلاق توافقی، نوع طلاق اغلب «خلع» یا «مبارات» است که در آن زن مالی را در قبال اجرای صیغه طلاق به شوهر بذل می‌کند.

زوجه می‌تواند تمام مهریه، بخشی از آن، یا حتی معادل ریالی مشخصی از سکه‌ها را بذل کند یا تصمیم بگیرد تمام مهریه را دریافت کند. اگر توافق بر پرداخت بخشی از مهریه به صورت اقساطی باشد، موعد دقیق پرداخت اقساط ماهانه، شماره حساب بانکی و وضعیت اسقاط حق رجوع زن به مابذل در طول مدت عده باید کتباً در صورت‌جلسه دادگاه ثبت شود تا هیچ ابهامی برای واحد اجرای احکام باقی نماند. وکیل مهریه می‌تواند بهترین مشاوره شما در این زمینه باشد.

نفقه زن و اجرت‌المثل در توافق‌نامه چگونه مشخص می‌شوند؟

مطابق مواد 1106 و 1109 قانون مدنی، نفقه شامل تأمین نیازهای متعارف زن از جمله مسکن، خوراک و پوشاک است. در طلاق توافقی، زن و شوهر باید درباره نفقات گذشته و نفقه ایام عده توافق کنند. در طلاق‌های بائن خلع، زوجه در زمان عده نفقه‌ای دریافت نمی‌کند مگر اینکه باردار باشد. بنابراین در توافق‌نامه ذکر می‌شود که زن نسبت به نفقه معوقه ادعایی ندارد یا مبلغ معینی را در قبال آن دریافت کرده است.

اجرت‌المثل ایام زندگی مشترک نیز بر مبنای ماده 336 قانون مدنی تعیین تکلیف می‌شود. اگر زوجه در منزل مشترک اموری را که وظیفه شرعی او نبوده به دستور شوهر و بدون قصد رایگان بودن انجام داده باشد، مستحق دریافت مزد است. 

برای تحویل جهیزیه و وسایل مشترک چه توافقی لازم است؟

بر اساس ماده 1118 قانون مدنی، زن مالک مستقل دارایی‌های خویش است و اموالی که به عنوان جهیزیه به منزل شوهر آورده، متعلق به خود او باقی می‌ماند. اگر برای جهیزیه سیاهه امضا شده وجود داشته باشد، طرفین توافق می‌کنند که اقلام موجود در فهرست در تاریخی معین و پیش از ثبت رسمی طلاق، تحویل زوجه شود.

درباره لوازمی که در طول دوران زندگی مشترک خریداری شده است، باید تکلیف مالکیت معین گردد تا پس از اجرای طلاق ادعای سرقت یا تصرف عدوانی مطرح نشود. درج تاریخ، ساعت مراجعه و تحویل اموال در حضور مأمور کلانتری یا مدیر ساختمان از اختلافات احتمالی جلوگیری می‌کند.

حضانت و محل زندگی فرزند را چگونه تعیین کنیم؟

طبق ماده 1169 قانون مدنی، اولویت نگهداری فرزند تا هفت سالگی با مادر و پس از آن تا سن بلوغ با پدر است. با این حال ماده 41 قانون حمایت خانواده به والدین اجازه داده است که با توافق یکدیگر، حضانت را به یکی از طرفین بسپارند که این مسیله در توافقات در طلاق توافقی از اهمیت بالایی برخوردار است.

دادگاه همواره رعایت مصلحت طفل را بررسی می‌کند. همچنین بر اساس ماده 42 قانون حمایت خانواده، صغیر را نمی‌توان بدون رضایت ولی، قیم یا اجازه دادگاه از محل اقامت مقرر به شهر دیگری منتقل کرد یا به خارج از کشور فرستاد؛ بنابراین والدین باید شهر محل سکونت کودک را در توافق‌نامه مشخص کنند.

مبلغ نفقه و هزینه‌های تحصیل و درمان فرزند چگونه مشخص می‌شود؟

طبق ماده 1199 قانون مدنی، پرداخت نفقه فرزند در وهله نخست بر عهده پدر است؛ حتی اگر حضانت کودک به موجب توافق بر عهده مادر باشد. نفقه اولاد مواردی چون هزینه‌های معیشت، مسکن، آموزش و درمان را در بر می‌گیرد.

در متن توافق‌نامه، مشخص کردن مبلغ ماهانه برای سال نخست و درج درصد یا سازوکار افزایش سالانه آن بر اساس شاخص تورم رسمی الزامی است. علاوه بر این، باید مشخص شود هزینه‌های درمانی خاص، بیمه تکمیلی و شهریه مدارس به عهده کدام‌یک از والدین خواهد بود.

زمان، مکان و شرایط ملاقات فرزند را چگونه بنویسیم؟

بر اساس ماده 1174 قانون مدنی، والدی که حضانت فرزند به او سپرده نشده حق دارد با فرزند خود ملاقات کند. کلی‌گویی در این بخش موجب اختلاف می‌شود. توافق‌نامه باید جزئیات زیر را شامل شود:

• روزها و ساعات دقیق ملاقات در هر هفته یا هر دو هفته یک‌بار.
• نحوه تقسیم روزهای تعطیل رسمی مانند ایام نوروز و تعطیلات تابستان میان پدر و مادر.
• تعیین مکان دقیق تحویل و بازگرداندن کودک، مانند درب منزل والد یا مراکز مهر خانواده دادگستری.

شروط ضمن عقد چه جایگاهی در توافقات طلاق دارند؟

شروط مالی مندرج در عقدنامه، مانند شرط تنصیف اموال و دارایی‌های مرد، در این مرحله ارزیابی می‌شوند. اگر زوجین در زمان عقد شرط تقسیم اموال تا نصف دارایی را امضا کرده باشند، در زمان طلاق باید روشن سازند که آیا مالی تقسیم می‌شود، صلحی با مبلغ معین صورت می‌گیرد، یا زن از این ادعا به طور کامل صرف‌نظر می‌کند.

کلیه تعهداتی که در شروط ضمن عقد ثبت شده‌اند باید در دادخواست طلاق بازنگری و تعیین تکلیف شوند تا پس از امضای دادنامه، پرونده مالی باز دیگری میان طرفین باقی نماند.

برای اجرای تعهدات مالی چه مهلت و تضمینی تعیین کنیم؟

توافق‌های بدون ضمانت اجرا ارزش کاربردی اندکی دارند. اگر پرداخت دیونی چون مهریه اقساطی یا وجه المصالحه جهیزیه به آینده موکول شود، تعیین چک‌های صیادی معتبر و درج شرط خسارت تأخیر روزانه ضروری است. تنظیم دقیق این تعهدات در دادخواست و صورت‌جلسه دادگاه با همراهی وکیل طلاق توافقی مانع از بروز ابهام در مرحله اجرای احکام می‌شود و امکان توقیف حساب یا اموال را در صورت استنکاف طرف مقابل مطابق قانون فراهم می‌کند.

ثبت دقیق تمامی توافقات در طلاق توافقی در دادخواست اولیه و انعکاس واو به واو آن‌ها در رأی نهایی دادگاه، تنها راهکار قطعی برای پایان دادن به پیوند زناشویی بدون ایجاد دعاوی تازه در آینده است. هرگونه ابهام متنی در تنظیم این شروط، کارایی رأی صادره را کاهش داده و اجرای احکام را با چالش تفسیری مواجه می‌سازد.