خبرگزاری آریا- یادداشت ـ دکترداریوش مهدوی، شکست انتخاباتی ترامپ، لزوماً به معنای کاهش تهدید علیه ایران نیست.
به گزارش خبرنگارآریادرساری به نقل ازیادداشت دکترداریوش مهدوی، انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر 2026 آمریکا، فراتر از یک جابه‌جایی معمول در ترکیب کنگره، به شکست سیاسی قابل توجه دونالد ترامپ و جمهوری‌خواهان تبدیل شد. دموکرات‌ها با پیروزی در رقابت‌های سنا و مجلس نمایندگان، کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست گرفتند؛ نتیجه‌ای که می‌تواند معادلات قدرت در واشنگتن را در دو سال آینده تحت تأثیر قرار دهد.
اما پرسش مهم برای ایران این است: آیا تضعیف موقعیت انتخاباتی ترامپ و از دست رفتن اکثریت جمهوری‌خواهان در کنگره، به کاهش تهدیدهای آمریکا علیه ایران منجر خواهد شد؟
پاسخ به این پرسش، نیازمند تفکیک میان رقابت‌های حزبی آمریکا و راهبرد کلان این کشور در قبال ایران است.
تغییر در کنگره، الزاماً به معنای تغییر در راهبرد کاخ سفید نیست.
تجربه سیاسی آمریکا نشان می‌دهد که اختلافات حزبی در موضوعات سیاست خارجی، لزوماً به معنای اختلاف بنیادین درباره منافع راهبردی این کشور نیست. اگرچه دموکرات‌ها می‌توانند با استفاده از اکثریت خود در کنگره، نظارت بر دولت، بررسی هزینه‌های نظامی و محدود کردن برخی اختیارات مالی و اجرایی را در دستور کار قرار دهند، اما رئیس‌جمهور همچنان از اختیارات مهمی در حوزه سیاست خارجی و فرماندهی نیروهای مسلح برخوردار است.
بنابراین، نباید پیروزی دموکرات‌ها را به‌تنهایی نشانه تغییر سیاست آمریکا درقبال ایران تلقی کرد.
شکست انتخاباتی ترامپ دو روایت سیاسی متفاوت در واشنگتن ایجاد می‌کند.
نخست، گروهی ازسیاستمداران و تحلیلگران معتقدند همراهی ترامپ با سیاست‌های تهاجمی اسرائیل و ورود آمریکا به تقابل پرهزینه با ایران، به تضعیف جایگاه جمهوری‌خواهان در افکار عمومی منجر شده است. از نگاه این جریان، ادامه مسیر تقابل نظامی می‌تواند هزینه‌های سیاسی بیشتری برای دولت و حزب جمهوری‌خواه ایجاد کند.
درمقابل، روایت دیگری نیز ممکن است در میان جریان‌های تندرو شکل بگیرد؛ روایتی که شکست انتخاباتی را نه نتیجه ورود به جنگ، بلکه ناشی از ناکامی در دستیابی به اهداف اعلام‌شده در برابر ایران می‌داند. بر اساس این برداشت، باید با افزایش فشار و نمایش قدرت نظامی، تصویری از پیروزی و اقتدار آمریکا ارائه کرد.
کدام روایت به تصمیم ترامپ نزدیک تر است؟
ازمنظر محاسبات سیاسی، ترامپ با یک تناقض روبه‌روست: از یک سو، برای بازسازی اعتبار انتخاباتی خود به کاهش هزینه‌های خارجی و تمرکز بر مشکلات اقتصادی داخلی نیاز دارد و از سوی دیگر، پذیرش ناکامی در برابر ایران می‌تواند از نگاه رقبای سیاسی و متحدان منطقه‌ای آمریکا به‌عنوان نشانه عقب‌نشینی تعبیر شود.
درچنین شرایطی، احتمال دارد دولت آمریکا به‌جای انتخاب میان عقب‌نشینی کامل و جنگ گسترده، به دنبال راهبردی ترکیبی از فشار سیاسی، تهدید نظامی، اقدامات محدود و تلاش برای تحمیل توافق باشد.
البته این یک سناریوی تحلیلی است و نمی‌توان آن را تصمیم قطعی کاخ سفید دانست.
متغیر اسرائیل در محاسبات آمریکا همچنان تعیین‌کننده است.
یکی از پیچیدگی‌های اصلی این معادله، تفاوت احتمالی میان محاسبات سیاسی واشنگتن و تل‌آویو است. ترامپ ممکن است برای مدیریت پیامدهای اقتصادی و انتخاباتی جنگ، به دنبال محدود کردن دامنه درگیری باشد؛ اما دولت نتانیاهو ممکن است اهداف و ملاحظات متفاوتی داشته باشد.
به همین دلیل، حتی اگر در واشنگتن تمایل به کاهش تنش افزایش یابد، نمی‌توان فرض کرد که همه بازیگران مؤثر در جبهه مقابل نیز از چنین رویکردی استقبال خواهند کرد.
ایران نباید تغییر آرایش سیاسی آمریکا را با پایان تهدید اشتباه بگیرد.
واقعیت این است که تغییر اکثریت کنگره، ابزارهای فشار آمریکا را از بین نمی‌برد. همچنین اختلافات داخلی واشنگتن لزوماً مانع تصمیم‌گیری‌های امنیتی و نظامی دولت نخواهد شد.
ازسوی دیگر، هرگونه اقدام نظامی محدود علیه ایران نیز ممکن است از نگاه تهران صرفاً یک عملیات مستقل تلقی نشود، بلکه به‌عنوان مقدمه‌ای برای گسترش درگیری ارزیابی شود. همین تفاوت در برداشت راهبردی می‌تواند خطر محاسبه اشتباه و تشدید ناخواسته بحران را افزایش دهد.
جمع بندی: شکست انتخاباتی ترامپ، فرصت دیپلماسی است؛ نه تضمین امنیت.
پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا می‌تواند محدودیت‌های سیاسی و نظارتی بیشتری برای دولت ترامپ ایجاد کند و هزینه تصمیم‌گیری برای ورود به یک جنگ تازه را افزایش دهد. با این حال، این تحول به‌خودی‌خود به معنای کاهش قطعی تهدید علیه ایران نیست.
ایران باید ضمن بهره‌گیری از شکاف‌های سیاسی در آمریکا و تقویت ظرفیت‌های دیپلماتیک، آمادگی دفاعی و محاسبات بازدارنده خود را حفظ کند.
درمعادلات پیچیده قدرت، گاهی شکست انتخاباتی یک دولت، زمینه‌ساز احتیاط بیشتر آن می‌شود و گاهی برای جبران همان شکست، رفتارهای پرریسک‌تری را به دنبال دارد.
بنابراین، مسئله اصلی برای ایران نه صرفاً شکست جمهوری‌خواهان، بلکه نحوه تبدیل این شکست به تصمیمات بعدی کاخ سفید است؛ جایی که فرصت کاهش تنش و احتمال تشدید بحران، همچنان در کنار یکدیگر قرار دارند.
دکتر داریوش مهدوی