خبرگزاری آریا -احمد مدینی، نویسنده، منتقد و مترجم مراکشی، روز پنجشنبه رمان جدید خود با عنوان «گره پاریسی: مراکشی‌ها و دیگر عرب‌ها» را در چارچوب فعالیت‌های چهل‌وهفتمین فصل فرهنگی بین‌المللی اصیله در دوره پاییزی امضا کرد.
به گزارش آریا، این مراسم در گالری محمد بن عیسی برای هنرهای زیبا در مرکز حسن دوم برای نشست‌های بین‌المللی و با حضور شماری از روشنفکران، رسانه‌ها و هنرمندان برگزار شد. شرف‌الدین ماجدولین، منتقد و استاد آموزش عالی در مؤسسه ملی هنرهای زیبای تطوان، گفت رمان مدینی آنچه را در نوشته‌های او درباره پاریس پراکنده بود گرد آورده است؛ شهری که بخش‌های بزرگی از احساس، اندیشه، کار و زندگی او را گرفته و امروز در این «متن موزه‌ای» گرد آمده است. حاتم بطیوی، دبیرکل بنیاد انجمن اصیله، گفت رمان شهر مخاطب را به دوره‌ای سرشار از تحولات می‌برد و تجربه مراکشی‌ها و عرب‌هایی را روشن می‌کند که پاریس را پناهگاه، محل زندگی، کار و مبارزه سیاسی و فکری خود در دهه‌های پس از نیمه قرن گذشته قرار دادند. او اشاره کرد نویسنده با سبکی روایی که مستندنگاری و خیال را در هم می‌آمیزد، جزئیات زندگی روزمره این مراکشی‌ها و عرب‌ها را میان کافه‌ها و خیابان‌های پاریس منتقل می‌کند و به‌روشنی نشان می‌دهد چگونه پاریس برای بسیاری از آنان از شهری برای نور و امید به «گره‌ای» تبدیل شد که آن‌ها را به تبعیدی اجباری یا اختیاری می‌بندد و آن‌ها را با احساس‌های متناقض غربت، ناامیدی و دلتنگی همیشگی برای وطن روبه‌رو می‌کند. به گفته بطیوی، اهمیت این رمان تنها در ارزش روایی آن نیست، بلکه در این است که سندی انسانی از حافظه نسلی کامل را حفظ می‌کند که میان دو رؤیا زندگی کرد: رؤیای تغییر در وطن و واقعیت غربت در خارج. نورالدین درموش، منتقد، گفت پاریس پیش از انتشار «گره پاریسی» نیز در نوشته‌های مدینی حضور داشت و او همواره در پی رمان کامل و جامع پاریسی خود بود که پراکنده‌ها را گرد آورد و مسیرهایی را که دهه‌ها ادامه یافته‌اند بنویسد. او افزود پس از خواندن رمان، خواننده احساس تعلق به این شهر پیدا می‌کند و رمان پاریس را به جایگاه شخصیتی روایی مستقل ارتقا داده است که زندگی ساکنانش را شکل می‌دهد و سرنوشت‌ها و رنج‌های آنان را در گذشته و حال ترسیم می‌کند. درموش این رمان را «شهادت وفاداری» به تجربه دشوار مراکشی‌هایی دانست که حتی دلتنگی برای وطنشان آن‌ها را از پا انداخت و گفت شخصیت محوری آن، محمد باهی، جایگاهی برجسته در خیال روایی دارد. احمد مدینی توضیح داد رمانش با رویکرد روایی خود زندگی‌نامه روزنامه‌نگاری مراکشی را روایت می‌کند که پس از سال‌ها کار در یک خبرگزاری رسمی، به اختیار خود مراکش را ترک می‌کند و با زندگی حرفه‌ای و شخصی پرتنشی روبه‌رو می‌شود که او را به مهاجرت به فرانسه و به‌طور مشخص پاریس می‌کشاند. او به‌تدریج به مهاجری شکافته میان دو زندگی تبدیل می‌شود: زندگی پیشین که با خاطرات او را تعقیب می‌کند و زندگی پسین در محیطی متفاوت که در آن در پی معیشتی دیگر است و او را در شبکه‌ای از ارتباط‌ها و تعهدها میان هم‌وطنان مراکشی و عرب‌های مقیم قرار می‌دهد. مدینی افزود منیر سرحان، شخصیت محوری رمان، این تجربه را تنها تجربه نمی‌کند و از طریق مسیر او زندگی‌ها و مسیرهای متعدد شخصیت‌های دیگر، از جمله افرادی که با او پیوند نزدیک دارند، با یکدیگر تلاقی می‌کنند و در تجسم تلاش برای زندگی میان دو زندگی، دو فرهنگ و دو هویت نقش مهمی ایفا می‌کنند. او گفت این شخصیت‌ها واقعی و نه خیالی هستند و نام، تاریخ و سرنوشت واقعی دارند؛ از جمله محمد باهی، محمد خیرالدین و محمد البصری. اما حضور و به‌کارگیری آن‌ها شکل خیالی می‌گیرد؛ بر اساس اقتضای اثر روایی. شخصیت محمد باهی نیز از آغاز تا پایان رشته روایی سازمان‌دهنده‌ای می‌سازد و نوعی قهرمانی دوگانه میان او و منیر سرحان شکل می‌دهد. مدینی گفت این اثر مجموعه‌ای از محافل یک جهان اجتماعی و مرکب در خودها، وضعیت‌ها و فضاهای درهم‌تنیده و همجوار با آینه‌های روبه‌روست که همه در نقشه پاریس با دقت توپوگرافیک بی‌نهایت و سپس رباط حرکت می‌کنند و در مراکش پایان می‌یابند تا دایره کامل شود؛ اما پایانی متفاوت که نشان می‌دهد مهاجرت سرنوشتی مسئله‌دار و فاجعه‌بار است. او اشاره کرد نویسندگان عرب از «تلخیص الابریز فی تلخیص پاریس» رفاعه رافع الطهطاوی تا طه حسین در «ادیب» و «الاحی اللاتینی» سهیل ادریس و «موسم مهاجرت به شمال» طیب صالح، همواره کوشیده‌اند رابطه میان عرب و غرب، خود و دیگری را به‌عنوان محکی برای پروژه نوزایی و بازسازی هویت با اندیشه و هنر به تصویر بکشند. رمان به‌طور خاص در پی حل مسئله نیست، بلکه معضل و مسئله را با شیوه‌های هنری و تجربه زیسته و آزادسازی خلاقانه تا حد امکان تجسم می‌بخشد. او تأکید کرد «گره پاریسی» بیان دیگری از یک دیدگاه تمدنی، فرهنگی و هویتی مرکب است که گذشته را در بر می‌گیرد و حال را به‌صورت استعاری برای داستانی فردی روایت می‌کند؛ متنی روایی با شکل واقعی و خیالی و زبانی ادبی و با دغدغه‌ای عربی در جهانی دشوار.
منبع: ایلاف