خبرگزاری آریا - وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از تهیه فهرستی از نام‌آوران ایرانی خارج از کشور خبر داد و گفت: تلاش‌هایی برای فراهم شدن زمینه حضور و بازگشت آنان به ایران در حال انجام است.
سیدعباس صالحی ، با اشاره به نقش و همراهی برخی ایرانیان خارج از کشور در جریان جنگ تحمیلی 12روزه و جنگ تحمیلی رمضان، اظهار کرد: ایرانیان خارج از کشور در هر دو مقطع، همراهی‌های قابل توجهی نشان دادند که بیانگر این واقعیت بود که ایران و ایرانی در شرایط سخت، در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.
او افزود: با همین نگاه، پس از جنگ تحمیلی 12روزه، رویکرد دولت بر این قرار گرفت که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در حوزه‌های مختلف، نسبت به ایرانیان خارج از کشور تعلق و توجه مضاعفی داشته باشد. این رویکرد در نهایت به قانونی درباره حمایت از ایرانیان خارج از کشور که در آبان‌ماه در مجلس مطرح و ابلاغ شد، نیز منتهی شد.
گردآوری فهرست نام‌آوران خارج‌نشین
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: در همین چارچوب، فهرست‌های متعددی تهیه شد تا اگر ایرانیان خارج از کشور، حتی به فرض، با مشکلی مواجه هستند، این مشکلات برطرف شود. در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، افرادی که مسائل معمولی‌تری داشتند و طبیعتا مشکلشان قابل حل بود، در این مسیر مورد توجه قرار گرفتند، اما درباره افراد شاخص و نام‌آور در حوزه‌های مختلف نیز بیش از 100 اسم را به جلسات و فرآیندهایی که برای این موضوع در نظر گرفته شده بود، منتقل کردیم و مقدمات آن به‌خوبی داشت پیش می‌رفت.
او با تأکید بر اینکه منظور از بازگشت ایرانیان خارج از کشور، الزاما اقامت دائمی در ایران نیست، اظهار کرد: تلاش ما این بود که شرایط برای انواع حضور و بازگشت فراهم شود؛ ممکن است کسی بخواهد برای یک سفر چندروزه به ایران بیاید و برگردد، فرد دیگری بخواهد یک برنامه کوتاه‌مدت در ایران داشته باشد و پس از آن بازگردد یا شخصی تصمیم بگیرد در ایران اقامت کند. برای هر یک از این شکل‌های حضور، تلاش شد مقدمات و شرایط لازم فراهم شود.
صالحی ادامه داد: این مراحل به خوبی در حال طی شدن بود، اما در اسفندماه با جنگ تحمیلی رمضان مواجه شدیم. طبیعتا شرایط جنگ وضعیت خاص خود را داشت و ممکن بود حتی خود ایرانیان و هنرمندان خارج از کشور نیز به دلیل شرایط و فضای سفر، آمادگی لازم برای آمدن به ایران را نداشته باشند.
شرایط آرام شود کار را از سر می‌گیریم
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه همان مسیر پیشین با آرام‌تر شدن شرایط ادامه خواهد یافت، گفت: با آرام‌تر شدن شرایط، همان مسیر از سوی دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، درباره اسامی و مجموعه‌هایی که معرفی و منتقل کرده‌ایم، برقرار خواهد بود و امیدواریم این روند ادامه پیدا کند.
صالحی با اشاره به همراهی ایرانیان و هنرمندان خارج از کشور با مردم ایران در روزهای سخت اخیر، اظهار کرد: تعلق ایرانیان خارج از کشور به وطنشان در این ایام بسیار قابل توجه بوده و آنها در شرایط سخت، کنار ملت ایران بودند. امیدواریم خود ایرانیانی که خارج از کشور هستند نیز آمادگی لازم را برای آمدن به ایران داشته باشند. مام وطن و خاک وطن برای آنها حتما همیشه وطن است و ما از حضورشان استقبال می‌کنیم و منتظر حضور آنها هستیم. مقدمات این حضور نیز در حال فراهم شدن است.
جایگاه یک ایرانی محترم است، مگر اینکه...
او با تأکید بر اینکه تلاش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بر گسترش ارتباط با ایرانیان خارج از کشور است، اظهار کرد: همه ایرانیان، ایرانی هستند و جایگاهشان به عنوان یک ایرانی محترم است، مگر کسانی که در کنار دشمنان ایران قرار می‌گیرند. طبیعتا ایرانیانی که در شرایط سخت در کنار وطن قرار می‌گیرند، جایگاه ویژه‌ای پیدا می‌کنند و با همین نگاه، باب ارتباطات با این گروه از ایرانیان نیز باز شده است.
هنرمندانی که پژواک صدای خود را پیدا کردند
صالحی همچنین در پاسخ به سوالی مبنی بر استفاده از ظرفیت هنرمندان خارج‌نشین از همان راه دور و میزان تاثیرگذاری این افراد به واسطه انتشار آثار هنری مختلف از جمله قطعات موسیقی که در نمونه اخیر، انتشار یکی از آنها طی روزهای گذشته واکنش‌های مختلفی را در پی داشته است، توضیح داد: برخی از این افراد در فضای محافل داخلی ایران زمینه حضور و بروز پیدا کرده‌اند و از سوی دیگر حرف‌های برخی از ایرانیان خارج از کشور که توانسته‌اند آنجا فعالیت کنند نیز در داخل ایران پژواک خود را پیدا کرده است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه مسیر ارتباط ایرانیان خارج از کشور با داخل، نسبت به گذشته رو به گسترش است، گفت: این مسیر، یک مسیر رو به انفتاح و انبساط در ارتباطات آنها با داخل کشور است. شاید پیش از این چنین زمینه‌ای برای برخی از آنها وجود نداشت، اما باب گفت‌وگوها و حضورهایشان بازتر و بازتر شده است؛ با این نگاه که اگر صدای آنها در خارج از کشور مؤثر است، حس کنند که در داخل کشور نیز می‌تواند اثرگذار باشد.
فعالیت رایزنان فرهنگی قابل قبول بوده است؟
او همچنین درباره عملکرد رایزنان فرهنگی ایران در کشورهای مختلف در این زمینه نیز اظهار کرد: طبیعتا در کیفیت و موقعیت مکانی رایزنی‌های فرهنگی ما تفاوت‌هایی وجود دارد. از سال گذشته نیز رویکرد این بوده که موضوع تصویر ایران و ارتباط با ایرانیان خارج از کشور به عنوان یکی از دستورکارهای اصلی رایزنان فرهنگی قرار گیرد. بخش قابل توجهی از رایزنان فرهنگی ما در این مسیر، فعالیت‌های قابل اعتنایی انجام داده‌اند؛ از جمله گفت‌وگو با شخصیت‌های مؤثر در کشورهای محل مأموریت و تلاش برای اینکه این افراد وارد میدان فعالیت و همکاری شوند. همچنین در ارتباط با ایرانیانی که در آن کشورها حضور دارند، گزارش‌های نسبتا قابل توجهی از این نوع اقدامات داریم.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه نمی‌توان عملکرد همه رایزنی‌ها را با یک معیار ارزیابی کرد، تصریح کرد: البته همه کشورها یکسان نیستند؛ چراکه زمینه‌های فعالیت در کشورهای مختلف متفاوت است. ما در برخی کشورها اساسا رایزن فرهنگی نداریم و طبیعتا در جایی که زمینه حضور و فعالیت وجود ندارد، امکان انجام این نوع اقدامات نیز محدود است. حتی در کشورهایی که رایزن فرهنگی داریم، موقعیت‌ها با یکدیگر تفاوت دارند؛ چراکه شرایطی که دولت میزبان برای این نوع فعالیت‌ها فراهم می‌کند، در میزان و کیفیت فعالیت‌ها مؤثر است.
صالحی با تأکید بر اینکه در مجموع ارزیابی او از عملکرد رایزنان فرهنگی در یک سال گذشته مثبت است، اظهار کرد: در مجموع، رایزنان فرهنگی ما در حوزه ارائه تصویر از ایران، انصافا در یک سال گذشته کارهای قابل توجهی انجام داده‌اند و برخی از آنها نیز بسیار فعال بوده‌اند.
ماجرای کارهایی که پنهانی انجام شد
او در پاسخ به این پرسش که آیا این اقدامات از نظر کیفی نیز قابل قبول بوده یا بیشتر از نظر کمی قابل ارزیابی است، گفت: بخشی از کارهایی که صورت گرفته، اساسا به نام رایزنی فرهنگی یا سازمان ارتباطات اسلامی نبوده است. یکی از نکاتی که مطرح بوده این است که هر اندازه فعالیت‌های ما با لوگو و آرم دولتی همراه باشد، ممکن است به جای آنکه در دیپلماسی فرهنگی مؤثر واقع شود، از سوی مخاطبان به عنوان یک اقدام تبلیغاتی و دولتی تلقی شود.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: به همین دلیل، بخشی از اقداماتی که انجام شده، در قالب‌های دیگری بوده است؛ برای مثال در تولیدات و انتشار برخی محتواها، انیمیشن‌ها و مواردی از این دست، اقداماتی صورت گرفته که انصافا مؤثر بوده و در فضای خارجی تأثیر گذاشته و منتشر شده است. بنابراین نباید قضاوت درباره عملکرد رایزنی‌ها را صرفا به آن دسته از اقداماتی محدود کرد که با نشان و نام سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی یا رایزنی فرهنگی انجام شده است. حجم قابل توجهی از اقدامات نیز به شکل غیرمستقیم و پنهان انجام شده است.
او افزود: بخشی از اطلاعیه‌ها، اعلامیه‌ها و موضع‌گیری‌هایی که شخصیت‌های خارج از ایران در ارتباط با حوادث مربوط به جنگ تحمیلی دوم و سوم داشته‌اند، با نقش و دخالت رایزنی‌های فرهنگی همراه بوده است. بنابراین میان آنچه تاکنون انجام شده و آنچه باید انجام شود، حتما فاصله‌هایی وجود دارد، اما نمی‌توان اقدامات رایزنی‌های فرهنگی را به‌طور کلی نادیده گرفت؛ به‌ویژه اینکه برخی از آنها انصافا بسیار فعال بوده‌اند.