خبرگزاری آریا - استاندار گیلان با هشدار نسبت به کاهش تراز آب و افزایش آلودگی‌های زیست‌محیطی دریای خزر، تأکید کرد: حفاظت از این پهنه آبی باید به یک اولویت راهبردی، حاکمیتی و تمدنی تبدیل شود؛ چراکه اقتصاد، امنیت زیستی و رفاه جوامع ساحلی به سلامت خزر وابسته است.
استاندار گیلان با هشدار نسبت به کاهش تراز آب و افزایش آلودگی‌های زیست‌محیطی دریای خزر، تأکید کرد: حفاظت از این پهنه آبی باید به یک اولویت راهبردی، حاکمیتی و تمدنی تبدیل شود؛ چراکه اقتصاد، امنیت زیستی و رفاه جوامع ساحلی به سلامت خزر وابسته است.
به گزارش خبرگزاری آریا استانداری گیلان، هادی حق‌شناس ظهر امروز (سه‌شنبه) در همایش روز خزر، با اشاره به جایگاه دریای کاسپین به‌عنوان بزرگ‌ترین پهنه بسته آبی جهان، اظهار کرد: خزر یک زیست‌بوم حساس و شکننده است و امروز با دو چالش ساختاری شامل کاهش سطح تراز آب و افزایش آلودگی‌های محیط‌زیستی مواجه است.
وی افزود: تداوم این روند می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای زیست‌بوم منطقه و جوامع ساحلی داشته باشد و تنها به تغییر خط ساحلی محدود نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند موجب جابه‌جایی بستر دریا، کم‌آب و خشک شدن تالاب‌های ساحلی، از بین رفتن زیستگاه‌ها و کاهش تنوع زیستی شود.
استاندار گیلان با اشاره به پیامدهای کاهش تراز آب خزر گفت: عقب‌نشینی آب دریا می‌تواند کارکردهای بندری، شیلاتی و صیادی را تحت تأثیر قرار دهد و در نهایت اقتصاد و معیشت جوامع ساحلی را با چالش مواجه کند.
حق‌شناس تأکید کرد: مسئله کاهش تراز آب خزر صرفاً یک موضوع محیط‌زیستی نیست، بلکه می‌تواند مستقیماً بر فعالیت‌های اقتصادی، گردشگری و زندگی مردم مناطق ساحلی گیلان اثر بگذارد و از همین رو باید با نگاه ملی و آینده‌نگرانه دنبال شود.
آلودگی رودخانه‌ها؛ مسیری که سلامت خزر را تهدید می‌کند
وی ورود فاضلاب‌های شهری و صنعتی، روان‌آب‌های آلوده کشاورزی و پسماندهای پلاستیکی از طریق رودخانه‌ها را از دیگر تهدیدهای جدی خزر عنوان کرد و افزود: فشار ناشی از گونه‌های مهاجم، تخریب بسترهای تخم‌ریزی ماهیان و سایر عوامل محیط‌زیستی نیز ذخایر ارزشمند آبزیان این دریا را تهدید می‌کند.
استاندار گیلان خاطرنشان کرد: حفاظت از خزر از مسیر رودخانه‌ها و مدیریت صحیح منابع آلاینده نیز می‌گذرد و ساماندهی این ورودی‌ها باید بخشی از برنامه جدی حفاظت از دریای خزر باشد.
انقراض فک خزری؛ زنگ خطر برای آینده زیست‌بوم خزر
حق‌شناس با اشاره به وضعیت فک خزری به‌عنوان تنها پستاندار دریای خزر، قرار گرفتن این گونه در فهرست گونه‌های در معرض خطر انقراض را زنگ خطری جدی برای آینده زیست‌بوم خزر دانست و تصریح کرد: این وضعیت نشان می‌دهد ظرفیت زیستی این دریا نامحدود نیست و ادامه روندهای مخرب، هزینه‌های سنگینی به نسل‌های آینده تحمیل خواهد کرد.
گیلان؛ خط مقدم حفاظت از خزر
وی با اشاره به برخورداری گیلان از حدود 271 کیلومتر نوار ساحلی و زیست‌بوم‌های ارزشمندی همچون تالاب بین‌المللی انزلی، پارک ملی بوجاق و تالاب امیرکلایه، گفت: گیلان در خط مقدم مسئولیت جمهوری اسلامی ایران برای حفاظت از دریای خزر قرار دارد و این ظرفیت‌های طبیعی، بخشی از سرمایه‌های ملی و بین‌المللی کشور محسوب می‌شوند.
استاندار گیلان افزود: تالاب‌های شمال کشور علاوه بر نقش مهم در میزبانی از پرندگان مهاجر، زیستگاه گونه‌های مختلف آبزی و محل تخم‌ریزی و پرورش ماهیان هستند؛ بنابراین تخریب آنها علاوه بر آسیب‌های زیست‌محیطی، اقتصاد صیادی، گردشگری، اشتغال و معیشت جوامع محلی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.
حال تالاب‌های گیلان، به آینده شیلات و گردشگری گره خورده است
حق‌شناس با تأکید بر اهمیت تالاب‌های ساحلی گیلان گفت: حفاظت از تالاب‌ها تنها به معنای صیانت از یک زیستگاه طبیعی نیست؛ بلکه با آینده شیلات، گردشگری، اشتغال و معیشت بخشی از مردم استان ارتباط مستقیم دارد.
وی تأکید کرد: هرگونه آسیب به تالاب‌ها و رودخانه‌های منتهی به خزر می‌تواند زنجیره‌ای از پیامدهای محیط‌زیستی و اقتصادی را در استان ایجاد کند و به همین دلیل احیای این زیست‌بوم‌ها باید در اولویت برنامه‌های اجرایی قرار گیرد.
نجات خزر بدون همکاری پنج کشور ممکن نیست
استاندار گیلان حفاظت مؤثر از خزر را بدون همکاری کشورهای ساحلی امکان‌پذیر ندانست و گفت: مقابله با چالش‌های زیست‌محیطی این دریا نیازمند همکاری مشترک و فرامرزی ایران، جمهوری آذربایجان، قزاقستان، روسیه و ترکمنستان است.
حق‌شناس کنوانسیون تهران و پروتکل‌های الحاقی آن را از مهم‌ترین ظرفیت‌های حقوقی حفاظت از دریای خزر دانست و افزود: ایران می‌تواند اجرای تعهدات این کنوانسیون را در استان‌های ساحلی به‌صورت پایلوت دنبال کرده و از ظرفیت دیپلماسی فعال محیط‌زیستی برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و مطالبه‌گری بین‌المللی بهره گیرد.
حق‌شناس توسعه اقتصاد دریاپایه را نیازمند ایجاد توازن میان بهره‌برداری اقتصادی و حفاظت از محیط زیست دانست و گفت: استفاده پایدار از ظرفیت‌های خزر می‌تواند زمینه‌ساز رشد اقتصادی، افزایش تولید، ایجاد اشتغال و رونق گردشگری باشد، اما این مسیر باید با حفظ تعادل زیست‌بوم دریایی همراه شود.
وی افزود: برای گیلان، توسعه اقتصاد دریاپایه زمانی پایدار خواهد بود که ظرفیت‌های طبیعی و زیست‌محیطی استان حفظ و همزمان زمینه استفاده مسئولانه از دریا برای ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی فراهم شود.
پنج اقدام فوری برای مواجهه با چالش‌های خزر
استاندار گیلان در ادامه پنج پیشنهاد کلیدی برای مواجهه با چالش‌های خزر مطرح کرد: تصویب و ابلاغ سند آمایش دریایی استان‌های ساحلی، تشکیل مرکز دائمی انطباق با تغییرات تراز آب خزر، راه‌اندازی مرکز پایش هوشمند و سامانه داده‌های یکپارچه خزر، اجرای طرح ملی نجات تالاب‌های ساحلی و رودخانه‌های منتهی به دریا و توسعه شیلات، آبزی‌پروری و گردشگری مسئولانه.
حق‌شناس با اشاره به برگزاری نخستین اجلاس استانداران استان‌های ساحلی کشورهای حاشیه دریای خزر در رشت اظهار کرد: در این اجلاس، در کنار موضوعاتی مانند گردشگری، حمل‌ونقل و اقتصاد دریاپایه، بر ضرورت حفاظت از خزر و همکاری مشترک کشورهای ساحلی تأکید شد.
استاندار گیلان در پایان با تأکید بر مسئولیت نسل حاضر در قبال آینده دریای خزر گفت: خزر میراثی برای مصرف امروز نیست، بلکه امانتی برای فرزندان و نسل‌های آینده است و باید با تصمیم‌گیری‌های شجاعانه، علم‌محور و هماهنگ، مسیر حفاظت از این پهنه ارزشمند و توسعه پایدار دریاپایه را دنبال کنیم.
وی خاطرنشان کرد: تداوم تصمیم‌های پراکنده و نگاه‌های جزیره‌ای، هزینه‌هایی همچون فرسایش سواحل، نابودی ذخایر شیلاتی و خشک شدن تالاب‌ها را به جامعه تحمیل خواهد کرد؛ ازاین‌رو حفاظت از خزر باید با تکیه بر دانش، فناوری، دیپلماسی فعال محیط‌زیستی و مشارکت جوامع محلی به یک اقدام مشترک و پایدار تبدیل شود.